Yurttan Haberler

Yaşam Kaya / Şiddetin Karanlık Yüzünü Görmeye Hazır mısınız?

Yaşam Kaya
yasam.kaya@gmail.com
Tiyatro Hal’ in bu sezon dikkat çeken oyunlarından bir tanesi olan ‘Kırmızı’, faşizmin insanlar üzerindeki şiddetli baskısını çarpıcı karelerle sunan başarılı bir çalışma. Iraz Yöntem’ in yazdığı ve Güney Zeki Göker ile beraber yönettiği gösteri, Cezayir asıllı Fransız oyun yazarı Emmanuel Robles’ in ‘Özgürlüğün Bedeli’ oyunundan yola çıkılarak kaleme alınmış. Günümüz Türkiye’sinin geçmişinde yaşadığı faşist baskıları hatırlatan; bugünün politik/hukuki sistemine göndermeler yapan ‘Kırmızı’, gerçekçi işkence sahneleriyle, baskıların bir insanı nerelere sürüklediğini göstermesiyle dikkatleri üzerine çekmiş. Bundaki önceki yazılarımı okuyanlar hatırlayacaktır, Türkiye’de son dönemde yaşadığımız kaosa inat tiyatronun ‘politik’ anlamda sertleşmesi gerektiğini yazmıştım. Alternatif Tiyatrolar’ın öncülüğünde adeta yeniden tırmanışa geçen Politik Tiyatro, sistemin tüm dayatmasına karşı ayakta kalmayı sürdürüyor. Tabi bunda Tiyatro Hal gibi grupların elini taşın altına sokması çok önemli bir etki!
Konuda bir polis merkezinde yaşanılan olaylar zinciri aktarılmış. Polisler tarafından gözaltına alınıp, işlemediği suçları kabul etmesi istenen sol görüşlü bir insan, aynı örgütte yer aldığı arkadaşlarının adını söylemesi şartıyla serbest kalacağı, ‘tanık koruma’ sistemiyle kendisine yepyeni bir hayat kurabileceği söyleniyor. Polislerin söylediği yalana kanmayıp onurlu direnişini sürdüren insanı kararından vazgeçirmek için, işkence odasının tam karşısındaki odaya sırayla masum insanlar getirilip acımasızca dövülüyor. Hatta öldürülüyor da! Masum insanların canına karşılık, istenilenleri yapmaya zorlanan adam kararından dönmüyor. Polislerin sürdürdüğü fiziksel/psikolojik baskı öyle bir noktada son buluyor ki, işte oyunun kırılma noktası o son bölüm.
Konuyla ilgili fazlaca detay vermeden olayların işlenişine bakalım. Iraz Yöntem oyununu yazarken ‘öğretmen’, ‘hukukçu’, ‘gazeteci’… gibi meslek sahibi insanların hukuk sistemi karşısında yaşadığı haksızlıklara değinip, sistemli biçimde maruz kaldıkları işkencenin temeline inmeyi başarıyor. Yani faşist diktanın doğrularına karşı gelen kim varsa yok edilmeli, susturulmalı. Özellikle sol görüşlü gencin onurlu duruşu karşısında hayretler içinde kalan, çaresizlikten masum insanların hayatını pazarlık konusu haline getiren bir polis amiri aslında en büyük çaresizliği yaşayan kişi. Bedensel ya da psikolojik şiddet inançlı bir adamı yolundan çevirmek için yeterli değil. Sahnede yaşanılan olaylara toplumumuz yabancı sayılmaz. Düşünün onlarca gazeteci, hukukçu, eğitimci 1980 askeri darbesi sonrasında kıyımdan geçirilip, günümüze kadar süren yokoluşa maruz kaldılar. 2014 yılında Türkiye’de halen fiziksel ve psikolojik işkenceler devam etmekte, toplumsal refleks harekete geçmesin diye onlarca insan uluorta öldürülmekte. Gezi’yi hatırlarsanız söylemek istediklerimi daha net anlayabilirsiniz.
Sahnede İsmail Karagöz, Onur Soyal, Berkan Bulut, Metin Taşyağan, Mert Türkoğlu, Özlem Akdoğan ve Hasan Hakan Yılmaz’dan oluşan muhteşem kadro var. İşkenceci polis amiri rolünde İsmail Karagöz’ ün olağanüstü performansı ‘Kırmızı’ nın en büyük artısı. Karagöz, rol psikolojisini öylesine muhteşem çözümlemiş ki, sahnede sadece görevini yapmak için ortaya çıkan bir isim yok; aksine karakterini birebir yaşayarak oynayan dev gibi oyuncu var. Dürüst olmam gerekirse oyun o’nun sırtında yükselmiş. Metnin her anını birebir yaşayarak oynayan bir ismi izlemek bizler için fevkalade etkileyici oldu. Grubun kendi içinde bütünsel başarı yakaladığı gerçeğini gözardı etmemeliyiz. Iraz Yöntem ve Güney Zeki Göker’ in yönetimsel olarak oyuna yaklaşımları dört dörtlük. İki oda arasında süren işkenceler seyircileri oturduğu koltukta fazlasıyla rahatsız etmesine etti, ama bir yandan da insanları yaşadıkları gerçeklerle yüzleştirdi. Abartısız, sade algının neticesiyle kaliteli yapım olan ‘Kırmızı’ Tiyatro Hal’de seyircilerini bekliyor. Oyunu izlerken birçok noktada fiziksel ya da psikolojik olarak kırılma anları yaşayacağınızı garanti ederim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu