Geçmişten Belgelerİginizi çekebilir

Beyoğlu’nun Eski Sinemaları

Beyoğlu’nun tarihi, sinemalarımızın da tarihidir… Pera olarak anıldığı dönemden başlayarak, bugüne kadar pek çok sinema salonu açılmış, kapanmıştır.

CINÉMA THÉÂTRE PATHÉ FRÉRES (1908)

İstanbul’un İlk Sabit Sinema Salonu…

Ülkemizdeki ilk sabit sinema salonu olan Pathé Sineması, 1908’de, Tepebaşı’nda kurulmuştur. Kurucusu Sigmund Weinberg olan sinema Meşrutiyet Caddesi (eski adı Mezarlık Caddesi), 17 numaralı adreste faaliyete başlamıştır. Weinberg, Sponeck’teki  (1897) ilk gösterimin ardından özellikle kahve ve birahane salonlarından yaygınlaşan film gösterim işini daha profesyonel bir tarzda yapmaya karar verince, 1896’da Fransa’da kurulmuş olan ve 20. yüzyılın en büyük sinema şirketlerinden birisi haline gelen Cinéma Théâtre Pathé Fréres adlı şirketin temsilciliğini almıştır.

ELHAMRA SİNEMASI (1920)

İstiklal Caddesi’nde, 320 numarada bulunan ve “Fransız Tiyatrosu” adı verilen bina, 1831’de çıkan büyük bir yangında yanarak kül olmuş; binanın yerine bir İtalyan (Giustiniani) tarafından yeni ve görkemli bir tiyatro olarak inşa edilmiştir

Sekizer kişilik 26 locası ve altın yaldızlarla, ön sıralardaki deri koltuklarla, kubbe şeklindeki tavanıyla süslü bina, Arapzade Sait Bey’in binayı satın almasıyla; 1923 yılında Elhamra Sineması olarak kullanılmaya başlamıştır.15 Şubat 1999’da yine bir yangınla sarsılarak kullanılamaz hale gelmiştir.

Elhamra sineması’nda Atatürk iki kere film izlemiştir.Afet İnan, Mahbule Hanım, Atatürk ve Şükrü Kaya Elhamra Sinemasında 3.12.1930

CINE MAGIC (MAJİK) (Taksim, Venüs, Taksim Sahnesi) (1920)

Orkestra Eşliğinde Sessiz Fim İzlenen Sinema…

Gümüşsuyu Mahallesi, Sıraselviler Caddesi, 39-47 numarada kurulan Cine Magic, İstanbul’da sinema olarak kullanılmak üzere yapılan ilk binadır. Sinemanın yerinde daha önce Hacı Hristo’nun yönettiği bir Yunan-Fransız Lisesi bulunmaktaydı. 1920’de açılan Cine Magic’in mimarı Giolio Mongeri’dir. Kaynaklar, binanın inşa tarihinin 1914 olduğunu yazmaktadır.

Sinemanın ilk sahibi ise Sarıcazade Ragıp Paşa’dır. Halil Kâmil tarafından işletilen salonda, küçük bir senfonik orkestra eşliğinde sessiz filmler gösterilmekteydi. Magic Sineması “Doğunun en büyük ve en lüks salonu” olarak tarif edilmiş.

Birkaç defa sahibi ve işletmecisi değişen bina, 1944’te Türk Sineması, 1946’da Yeni Taksim Sineması ve 1964’te Venüs Sineması olarak hizmet verdi.  Ardından Devlet Tiyatroları’nca kiralandı.

Salon, Şubat 1971’de IV. Murat oyunuyla açıldı. 1975’e kadar tiyatro salonu olarak kullanıldı, sonra yeniden Venüs Sineması oldu. 1979’da kurulan İstanbul Devlet Tiyatrosu’nun sahne ihtiyacı için 1983-1984 sezonunda yeniden kiralandı.

28 Ekim 1983’te Musahipzade Celal’in İstanbul Efendisi oyunuyla açıldı ve 2009’a kadar da tiyatro sahnesi olarak kullanıldı.

Türkiyenin inşaa edilen ilk sineması olması sebebiyle tarihi bir öneme sahip bu bina; 2012 yılında AVM yapılmasına karar verilerek yıkıldı. Ancak Eylül 2015’ te Danıştay AVM kararını durdurdu.

MELEK SİNEMASI (EMEK SİNEMASI) (1924)

Melek Sineması, 1924 yılında Hüseyin Ağa Mahallesi, Yeşilçam Sokağı, 5 numaralı adreste faaliyete başlamıştır.

Kaynaklara göre, 1884’te mimar Alexandre Vallaury tarafından Club des Chasseurs de Constantinople (İstanbul Avcılar Kulübü) namı altında Cercle d’Orient adında bir bina inşa edilir. Bina, I. Meşrutiyet dönemi vezirlerinden Abraham (Karakahya) Paşa’nın emriyle yapılmıştır.


Melek Sineması bu mekanda, İpekçi Kardeşler tarafından 1924 yılında hizmete sokulmuştur. Sinema, sahnenin iki tarafında yer alan sarı-turuncu renkli art-nouveau veya art-deco tarzındaki iki melek tablosundan ötürü bu adı almıştır.

Caddedeki Elhamra ve Alkazar ile birlikte Melek Sineması, Cumhuriyet’in ilk yıllarında açılan, Avrupa’nın en çağdaş sinemalarından birisidir. Üst düzey seyirciye hitap eden bu sinemada, bazı koltukların daha dönem başlamadan önce satıldığı rivayet edilir. Sinemanın iki geniş fuayesi ve iki yana açılan balkonu vardır. Alt kat locaların sosyetik bir buluşma mekanı haline geldiği ve salona locaların ayrı bir değer kattığı da söylenir.

1945 yılına gelindiğinde, içinde İpek ve Sümer sinemalarının da bulunduğu Cercle d’Orient bloğu ile Melek Sineması İstanbul Belediyesi tarafından satın alınır. 1950’li yıllarda Melek’te MGM, Fox ve Columbia’dan seçilen salon filmleri gösterime girmeye başlar. Bu dönemin en dikkat çeken filmleri On The Town, Two Weeks With Love, Singin’ in the Rain, The Toast of New Orleans, Everybody Does It, Cheaper by the Dozen, The Jackpot, Gone To Earth, Valentino, All About Eve gibi filmlerdir. Bu yıllarda Gone With the Wind’in ilk gösterimi de yine Melek’te yapılmıştır.

Melek Sineması farklı türden Hollywood filmlerinin Beyoğlu’ndaki en önemli merkezlerinden birisi haline gelir.

İpekçiler’in 1954’te Yeni Melek’i açmasıyla Melek Sineması da eski ağırlığını yitirmeye başlar. Ses getiren meşhur filmler Yeni Melek’e kaydırılınca burası sosyetenin yeni buluşma mekanı haline gelir. Melek ise yavaş yavaş düşüşe geçer. Belediye tarafından 1951 ve 1956 yıllarında iki kez satışa çıkarılan Cercle d’Orient bloğu, 1957’de Emekli Sandığı’na satılır. Bu dönemde Emekli Sandığı Emek Film adlı şirketi kurar ve sinemanın adını da Emek Sineması olarak değiştirir. Emekli Sandığı, devraldığı diğer sinema olan Sümer (Rüya Sineması) ile birlikte Emek’i onarımdan geçirir ve her iki salon da La donna più bella del mondo (Dünyanın En Güzel Kadını) filmiyle açılış yaparlar.

“Beyoğlu’nun gerçek bir sinema kalesi” olarak tanımlanan Emek Sineması’nın Beyoğlu sinemaları arasında özel bir yeri vardı.

Yıkılması kamuoyunda kabul görmedi. Bu süreçte yoğun protestolar gerçekleşti ancak Kamer İnşaat’ın Grand Pera isimli projesi için yıkıldı. Projenin üst katında aslına uygun olarak yenisi(?!) yapıldı.

Haberin tamamına Aykırı Akademi‘den ulaşabilirsiniz…

Müstehak

Kâr amacı gütmeyen, derdi sanat olan ve sanatı sizlere ulaştırmanın yeni yollarını bulmak için verdiğimiz uğraşlar sonucu doğan bağımsız bir Müstehak'çı...

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı