Köşe Yazarları

Ayşegül Alpak / "Kayıp Cennet Atina" No:3

Atina hakkında biraz tarihi bilgi vermeden eski yunan tiyatrosunu anlatmak biraz zor. Atina eski yunan medeniyetinin merkezi.
Kozmopolit ve modern bir şehir olan Atina, antik çağlarda önemli ticaret ve kültür merkeziydi.
İsmi, koruyucusu olan savaş tanrıçası Athena’dan gelir; yunan mitolojisinde zeka, sanat, ilham ve barış tanrıçası olarak geçer. Efsaneye göre, Athena ve deniz tanrısı Poseidon şehrin yönetimi için bir mücadeleye girer; bu yarış sırasında Athena zeytin
ağacını yaratır. Poseidon da tuzlu bir kaynak suyu ortaya çıkarır ancak zeytin ağacı şehrin ekonomisi açısından daha önemlidir ve Athena şehrin ilahi koruyucusu.
MÖ 6. yüzyılda, özellikle Peisistratos ve oğullarının egemenliği döneminde (MÖ 560-510) olağanüstü bir gelişme gösterir. MÖ 580’de, bugün Parthenon’un bulunduğu yere Hekatompedon olarak bilinen bir Athena Tapınağı yapılır. Athena’nın onuruna dört yılda bir yapılmak üzere Panathenaia Oyunları’nı yeniden düzenler. Akropolis’te Athena Polias için büyük bir tapınak daha inşa edilir. Akropolis böylece kaleden çok, bir kutsal yer işlevi görmeye başlar.
Atina’daki mimarlık atılımlarının yanı sıra, felsefe okulları ortaya çıkar. Platon (MÖ 428/427-348/347) Akademia’da, Aristoteles ve yandaşları Lykeieon’da, Antisthenes ve Kynikler, Kynosarges gymnasion’unda felsefe okulları oluştururlar. Eski yunanlılar tanrı ve tanrıçalarına büyük saygı duyarlarmış ve onlar için büyüklü küçüklü bir çok tapınak inşa etmişler ve en büyük tapınağı tanrıça Athena için Parthenon’u Akropoliste kurarlar. Agora antik metinlerde toplantı alanı, pazar yeri, konuşma alanı anlamına gelir. Batı medeniyetinin ilk tohumları burada atılır. Görsel sanatlar, edebiyat burada doğar.Tiyatronun doğduğu yer olarak kabul edilir. Sofokles, euripides, tiyatro eserleri, felsefenin doğduğu yerdir. Sokrates,platon ve tıbbın kurucusu hipokrat’ın ana vatanıdır.Politikanın temeli burada atılmıştır; politika, narşi, drama, trajedi, hükumet, tiyatro gibi kavramlar bu dönemde oluşmuş ve demokrasinin başlangıcı agora olarak kabul edilmiş. Herakles der ki, eski yunan halkı kendi yönetim şeklini burada elde etmiştir.
Ve Tanrılar… Yunanlılar genellikle tanrılarını insana özgü niteliklerle kavramışlardır. Eğer dualarla ve kurbanlarla tanrılarını hoşnut ederlerse yardım göreceklerine inanırlardı; aynı zamanda gücenmeye ve kinlenmeye de yakınlardı. Böylece tanrılar da bu yazgıdan kaçamıyordu. Bu çelişkiyle batı felsefesinin yaratıcısı oldular, evrenin ve tanrının doğasıyla ilgili hemen hemen her konuda sorular ürettiler ve giderek yunan mitlerinden daha çok kuşku duymaya başladılar. İÖ 5. Yüzyıl sona ermeden önce Protagoras “İnsan her şeyin
ölçüsüdür” dedi.
Kayıp cennet Atina ve eski yunan uygarlığıyla ilgili bu kısa bilgiler doğrultusunda, önümüzdeki yazıda bunun tiyatroya nasıl yansıdığını, tanrıları gelin beraberce irdeleyelim. Ve Dionysos; aşk, şarap ve eğlence tanrısı; “ Kent Dionysiası”…


Bize Destek Olmak İster Misiniz?

Kültür sanat alanında olan bitenleri sizlere sansürsüz olarak ulaştırmak için 6 yıl önce yola çıktık! 6 yıla 37 dergi ve binlerce haber sığdırdık!

Siz de çorbada tuzum olsun diyenlerdenseniz Patreon üzerinden bize destek olabilirsiniz.

https://www.patreon.com/GazeteMustehak


İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı